TRUNG TÂM KỸ THUẬT Ô TÔ MỸ ĐÌNH THC

TRUNG TÂM KỸ THUẬT
Ô TÔ MỸ ĐÌNH THC

OTOMYDINHTHC.COM

Hộp số tự động xe ô tô

hop-so-tu-dong-xe-oto

Lịch sử phát triển của hộp số tự động

Ban đầu con người chỉ phát minh ra hộp số thường tức là hộp số sàn khi di chuyển cần có côn để ngắt truyền động từ động cơ đến hộp số khi ta thay đổi tốc độ. Sau này với sự phát triển của khoa học con người đã phát minh ra hộp số tự động có cấp hay hộp số tự động vô cấp CVT, lúc này thao tác di chuyển đơn giản hơn khi thay đổi tốc độ ô tô ta không cần phải sử dụng côn để ngắt truyền động từ động cơ xuống hộp số mà hộp số tự điều chỉnh momen kéo để phù hợp với tốc độ của xe. Trên xe ô tô bộ phận hộp số là bộ phận rất quan trọng, nếu động cơ là nơi sản sinh ra năng lượng để vận hành xe ô tô, thì hộp số làm nhiệm vụ truyền năng lượng đó xuống các bánh xe để chiếc xe ô tô của bạn có thể đi được, ngoài ra hộp số giúp xe ô tô của bạn đi được các tốc độ khác nhau, khi ô tô đi với ở đoạn đường cần lên dốc hoặc khi bắt đầu di chuyển cần đi số thấp lúc này xe cần mô men kéo lớn để di chuyển và tốc độ của xe ô tô thấp, khi ô tô đi ở vận tốc cao hoặc đoạn đường bằng phẳng thì cần đi số cao lúc này xe ô tô không cần momen kéo lớn vì xe đã có gia tốc lớn.
cau-tao-hop-so-tu-dong-at

Hộp số tự động xe ô tô là gì?

  • Hộp số tự động được chia làm 2 loại là hộp số tự động có cấp AT (Automatic Tranmission) hoặc hộp số tự động tự động vô cấp CVT (Continously Variable Tranmission). 
  • Thông thường chúng ta hay nhầm lẫn cứ hộp số tự động thì gọi là hộp số AT nhưng thực ra hộp số AT là hộp số tự động có cấp và được sử dụng phổ biến ở tất cả các dòng xe ô tô nên người ta thường gọi chung hộp số tự động là hộp số AT còn hộp số sàn hay hộp số thường được gọi là hộp số MT (Manual Tranmission). 
  • Để hiểu được hộp số tự động là gì? ta cần hiểu rõ khái niệm về hộp số thuật ngữ tiếng anh hộp số là Gear Box nghĩa là hộp bánh răng, hộp số có cấu tạo gồm các bánh răng ăn khớp với nhau để tạo ra mô men kéo khác nhau và tốc độ xe khác nhau. Nguyên lí cơ bản của hộp số là để thay đổi tốc độ của  máy móc, thiết bị theo nguyên tắc mô men kéo càng cao thì tốc độ càng thấp và mô men kéo càng thấp thì tốc độ càng cao. Hộp số ô tô cũng có nguyên lí như vậy.
  • Hộp số ô tô mà việc sang số để thay đổi tốc độ của xe thực hiện tự động không cần phải sử dụng côn (đạp chân côn) thì được gọi là hộp số tự động. Còn loại hộp số khi muốn thay đổi tốc độ xe ô tô thì phải sử dụng côn (đạp chân côn) thì được gọi là hộp số sàn hay còn gọi là hộp số thường.

Ký hiệu trên cần số ô tô

ky-hieu-tren-can-so-oto
Để tránh cần số dịch chuyển không mong muốn đến một vị trí khác, gây mất an toàn cho người và xe, cần số chỉ dịch chuyển được sau khi có một động tác nhất định nào đó xác nhận cho chuyển số. Ví dụ như phải ấn nút khóa cần số hoặc chuyển nó sang rãnh ngang để chuyển về vị trí số thấp khi lái xe đổ đèo. Cần số có thể được lắp trên sàn hoặc trên cột tay lái. Như minh họa trên hình vẽ, một vài số tự động hiện đại có chế độ số thể thao. Đối với các xe có trang bị hộp số tự động loại này, người lái xe có thể lái khi cần số ở vị trí D. Khi chuyển sang cửa số thể thao (hay còn gọi là cửa số tay, người lái có thể chuyển số theo mong muốn như khi lái xe số sàn (số tay). Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng, hộp điều khiển hộp số sẽ không cho phép chuyển số về những số không hợp lý như khởi hành xe ở số 3. Một vài loại xe đắt tiền trang bị cơ cấu khóa tay số. Khi đó, muốn chuyển tay số khỏi vị trí D thì cần đút khóa điện vào ổ khóa, xoay khỏi vị trí “LOCK” đồng thời đạp chân phanh. Chú ý rằng, để lấy chìa khóa khỏi ổ thì phải chuyển cần số về vị trí P. Khóa cần số được điều khiển bằng điện thay vì bằng cơ khí.
Hoạt động của xe trang bị số tự động: Tùy thuộc vào từng đời xe mà có sơ đồ chuyển cần số khách nhau: 4 vị trí cộng thêm cửa số thể thao, 7 vị trí ,hoặc một vài đời xe có công tắc bật tắt số truyền tăng.

Công dụng của các vị trí tay số trên cần số

Vị trí P được dùng khi đỗ xe (người lái tắt máy, rút khóa điện ra khỏi ổ và ra khỏi xe). Trục đầu ra của hộp số được khóa bằng cơ cấu cơ khí. Khi đó xe không thể dịch chuyển được. Khi tay số ở vị trí P, người lái có thể đề nổ máy.
Vị trí R được dùng khi cần lùi xe. Không thể đề nổ máy khi tay số ở vị trí này. Đèn lùi sẽ sáng.
Vị trí N được sử dụng khi dừng xe tạm thời mà không phải đạp phanh. Trục đầu ra hộp số không bị khóa, có thể đề nổ máy.
Vị trí D được dùng khi lái xe. Đây là vị trí số tiêu chuản khi lái xe trên đường thông thường. Việc chuyển số diến ra tự động với tất cả các số Việc chuyển số được thực hiện tự động thông qua tất cả các bánh răng tiến. Không thể bắt đầu. Nếu không hãm phanh, ô tô sẽ có xu hướng di chuyển về phía trước (leo dốc).
Vị trí số 3 cho phép chuyển số tự động từ số 1-3. Một số mẫu xe có công tắc ghim quá mức thay vì vị trí cần số 3. Trong trường hợp này, việc tắt số lên có chức năng tương tự. Không thể bắt đầu.
Vị trí 2 chỉ cho phép chuyển từ 1 đến 2 bánh răng. Không thể bắt đầu.
Vị trí L gài bộ truyền vào 1 bánh răng. Không thể bắt đầu.
Các lý do để chỉ cho phép chuyển số tự động hạn chế về cơ bản là: để tránh chuyển số tiến và lùi ngoài ý muốn khi lái xe lên dốc và để có hiệu suất phanh động cơ tốt hơn khi lái xe xuống dốc. Trong trường hợp hộp số chế độ thể thao không có vị trí 3, 2, L vì có thể chọn số bằng cách di chuyển cần vào cửa số bằng tay và sử dụng + / – để cố định một số cụ thể. Lưu ý: trong các hộp số được điều khiển hoàn toàn bằng cơ học trước đây, có một loại cáp khác cần được điều chỉnh thích hợp để đạt được sự chuyển dịch thích hợp của bộ truyền cáp

Các loại hộp số tự động:

Hộp số vô cấp hay còn gọi là hộp số CVT

Hộp số tự động vô cấp CVT là loại hộp số tự động thay đổi giữa mô men kéo và tốc độ của xe ô tô bằng cơ cấu dây đai và cặp puly, qua các cảm biến ECU sẽ nhận tín hiệu thông tin từ lái xe để điều khiển hoạt động của cơ cấu này. Do cơ cấu truyền động của hộp số CVT không phải cơ cấu ăn khớp giữa các bánh răng nên không có tỉ số truyền xác định, cơ cấu này giống như các loại xe máy tay ga nên không các cấp của hộp số vì vậy người ta gọi là hộp số vô cấp. Điển hình của hộp số vô cấp sử dụng ở các dòng xe Toyota Vios, Toyota Altis, Honda City, Honda CRV …

Hộp số tự động có cấp AT

Đây là loại hộp số tự động sử dụng phổ biến nhất hiện nay. Hộp số tự động có cấp AT là loại hộp số tự động để thay đổi tốc độ và mô men kéo sử dụng các bộ phận là biến mô thủy lực để thay đổi mô men kéo và các cơ cấu đĩa ma sát dạng răng (lá côn), các bánh răng hành tinh và bánh răng vi sai để thay đổi tốc độ xe ô tô với các cấp độ khác nhau. Vì vậy với các cấp khác nhau có tỉ số truyền xác định nên người ta gọi là hộp số tự động có cấp. Ngoài ra sự thay đổi tốc độ và mô men kéo được điều khiển từ ECU nhận tín hiệu từ người lái qua các cảm biến. Trong hộp số tự động AT được chia theo số cấp của hộp số.

– Hộp số tự động 4 cấp: là loại hộp số tự động có số lượng bánh răng hành tinh ít, số lượng van điều khiển cũng rất ít. Thời điểm con người phát minh ra hộp số tự động thì đây là loại đầu tiên. Với số lượng bánh răng hành tinh ít, khi bạn chuyển số sẽ có cảm giác giật hơn, xe đi không êm
– Hộp số tự động 5 cấp: Đây là loại hộp số phổ biến nhất hiện nay. Với hộp số tự động 5 cấp cảm giác sang số sẽ mềm mại hơn rất nhiều.
– Hộp số tự động 6 cấp: Các dòng xe hiện đại có giá trị cao đã sử dụng hộp số tự động 6 cấp. Và tất nhiên so với hộp số tự động 5 cấp việc sang số và chuyển đổi tốc độ rất mượt mà, nhanh nhậy, không có độ trễ khi tăng tốc
– Hộp số tự động 7 cấp, hộp số tự động 8 cấp: Đây là loại hộp số tự động hiện đại nhất hiện nay thường được sử dụng trên các dòng xe sang như BMW, Mercedes, Audi, … 1 điểm khá đặc biệt đối với Vinfast Lux SA 2.0 cũng được trang bị hộp số tự động 8 cấp. Nhược điểm duy nhất của hộp số tự động 7 cấp hoặc 8 cấp đó là chi phí sửa chữa hoặc thay thế khá cao.

So sánh hộp số tự động vô cấp (CVT) và hộp số tự động có cấp (AT)

Ưu điểm của hộp số tự động vô cấp (CVT)

  • Kết cấu hết sức đơn giản, đặc biệt dễ dàng cho việc thay thế và sửa chữa
  • Kích thước hộp số CVT nhỏ gọn, giảm trọng lượng xe, có khoảng không gian để thiết kế các chi tiết khác cho xe ô tô
  • Do kết cấu truyền động bằng dây đai nên hộp số CVT không có hiện tượng giật khi thay đổi tốc độ

Nhược điểm của hộp số tự động vô cấp (CVT)

  • Cơ cấu truyền động bằng dây đai nên khả năng truyền động không cao chỉ phù hợp cho xe có tải trọng nhỏ, công suất động cơ nhỏ
  • Độ nhạy truyền động kém, khi đạp ga bạn cảm thấy xe ô tô không thay đổi tốc độ ngay lập tức theo cảm giác chân ga của bạn
  • Tốn nhiên liệu hơn so với hộp số tự động có cấp, bạn hiểu đơn giản như việc đi xe máy tay ga sẽ tốn xăng hơn xe số.

Ưu điểm của hộp số tự động có cấp (AT)

  • Cơ cấu truyền động là cơ cấu bằng bánh răng và các đĩa ma sát giúp khả năng truyền động tốt phù hợp với tất cả các dòng xe
  • Độ nhạy truyền động tốt, khi bạn đạp chân ga sẽ cảm nhận xe sẽ chuyển động ngay lập tức
  • Tiết kiệm nhiên liệu hơn hộp số vô cấp do cơ cấu truyền động bằng bánh răng
  • Đối với hộp số tự động có cấp có càng cao thì khả năng truyền số càng mượt mà, không có cảm giác giật khi thay đổi tốc độ

Nhược điểm của hộp số tự động có cấp (AT)

  • Kết cấu khá cồng kềnh, phức tạp, nhiều cụm chi tiết, khó khăn trong việc sửa chữa
  • Chi phí sửa chữa cao, nhiều chi tiết nên chỉ cần hỏng 1 chi tiết dẫn tới hộp số không làm việc được

Hướng dẫn sử dụng hộp số tự động

Trước đây, hộp số tự động chỉ được điều khiển bằng hệ thống thủy lực và có hai phần chính: thủy lực và cơ khí. Ngày nay hộp số tự động bao gồm 3 phần chính: Phần cơ khí, phần thủy lực và phần điện hoặc điện tử. Chức năng của từng bộ phận của bộ truyền động như sau:
Bộ chuyển đổi mô-men xoắn: truyền mô-men xoắn của động cơ đến hộp số bằng chất lỏng hộp số tự động
Bơm dầu: điều áp chất lỏng hộp số tự động
Hệ thống điều khiển thủy lực: điều chỉnh áp suất và hướng chất lỏng đến ly hợp và phanh
Hệ thống điều khiển điện tử: thu thập dữ liệu bằng các cảm biến. Dựa trên đầu vào này, bộ phận điều khiển sẽ điều khiển các cơ cấu truyền động (solenoids) để điều khiển chuyển số.
Bộ biến mô truyền mômen quay tới hộp số và dẫn động bơm dầu. Máy bơm tạo ra áp suất, áp suất này được đưa vào hệ thống điều khiển thủy lực. Các cảm biến phát hiện các điều kiện hoạt động và gửi thông tin này đến bộ phận điều khiển. Sử dụng đầu vào này và bản đồ bên trong, bộ phận điều khiển xác định các sang số cần thiết và kích hoạt các solenoit tương ứng. Sau đó, áp suất thủy lực được chuyển đến ly hợp và phanh phù hợp với các solenoids được kích hoạt. Tùy thuộc vào ly hợp được kích hoạt hoặc phanh, các bộ phận khác nhau của hộp số được kết nối hoặc giữ cố định để đạt được chuyển số cần thiết. Lưu ý: trong các lần truyền đầu tiên, điều khiển được thực hiện mà không có điều khiển điện tử. Việc chuyển số chỉ được thực hiện bởi hệ thống điều khiển thủy lực sử dụng các van cơ học phản ứng với sự thay đổi áp suất liên quan đến tốc độ (bộ điều tốc) và vị trí của bướm ga (dây ga).

Các dịch vụ khác tại Trung Tâm Kỹ Thuật Ô Tô Mỹ Đình THC

Để nhận được báo giá chi tiết và tư vấn kỹ thuật quý khách hàng vui lòng liên hệ:
Cố vấn dịch vụ: Hotline & zalo: 09.64.10.44.44
Tư vấn kỹ thuật: Hotline & zalo: 0962.68.87.68
Email: otomydinhthc@gmail.com
Công Ty TNHH Ô Tô Mỹ Đình THC – “HƠN CẢ SỰ MONG ĐỢI …”
Xưởng dịch vụ 1: Số 587 Phúc Diễn, Xuân Phương, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Xưởng dịch vụ 2: Số 589 Phúc Diễn, Xuân Phương, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Website 2: www.shopoto.com.vn
Youtube: https://youtu.be/hFCNQikE_MA
Fanpage: https://www.facebook.com/otomydinhTHC/?ti=as